ગુજરાતમાં નકલી દૂધ બનાવતી ફેક્ટરી ઝડપાઈ: યુરિયા અને ડિટરજન્ટથી તૈયાર થતું હતું દૂધ -

ફૂડ ન્યૂઝ | 8 ફેબ્રુઆરી, 2026

ગુજરાતમાં ખાદ્ય સુરક્ષાને લગતી એક ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે. **Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI)**એ સાબરકાંઠા જિલ્લામાં દરોડો પાડીને એવી ફેક્ટરી ઝડપાવી છે, જ્યાં યુરિયા અને ડિટરજન્ટ સહિતના રસાયણો ભેળવીને નકલી દૂધ અને છાશ બનાવવામાં આવતી હતી. અધિકારીઓ મુજબ, આ એકમ છેલ્લા કેટલાય વર્ષોથી આસપાસના વિસ્તારોમાં નકલી દૂધ સપ્લાય કરતો હતો.

FSSAIના જણાવ્યા અનુસાર, દરોડા દરમિયાન 1,370 લિટર અસુરક્ષિત દૂધ સ્થળ પર જ નષ્ટ કરવામાં આવ્યું.

કેવી રીતે બનતું હતું નકલી દૂધ?

તપાસમાં ખુલ્યું કે ફેક્ટરીમાં બહુ ઓછી માત્રામાં સાચું દૂધ લઈને તેમાં વિવિધ રસાયણો ભેળવીને દૂધ જેવો રંગ, જાડાશ અને પ્રોટીન લેવલ બનાવવામાં આવતો હતો. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આશરે 300 લિટર સાચા દૂધમાંથી દરરોજ 1,700–1,800 લિટર નકલી દૂધ તૈયાર કરાતું હતું.

ઉપયોગમાં લેવાતા પદાર્થો

ડિટરજન્ટ પાવડર
યુરિયા (ખાતર)
કૉસ્ટિક સોડા
રિફાઇન્ડ પામ તેલ અને સોયાબીન તેલ
વ્હે પાવડર, સ્કિમ્ડ મિલ્ક પાવડર (SMP)

આ મિશ્રણને પાઉચમાં ભરીને દૂધ અને છાશ તરીકે સાબરકાંઠા અને મહેસાણા જિલ્લામાં સપ્લાય કરાતું હતું.

દરોડા દરમિયાન શું જપ્ત થયું?

સ્થાનિક ક્રાઇમ બ્રાંચ અને ફૂડ સેફ્ટી અધિકારીઓએ પ્રાંતિજના સલાલ ગામ નજીક ‘Shree Satya Dairy Products’ નામની એકમમાં દરોડો પાડ્યો. અંદરથી મોટી માત્રામાં નકલી ઉત્પાદનો અને રસાયણો મળી આવ્યા.

જપ્ત કરાયેલ સામગ્રી (સારાંશ)

વસ્તુ	જથ્થો
નકલી દૂધ	~1,962 લિટર
નકલી છાશ	~1,100 લિટર
રસાયણો અને કાચો માલ	અંદાજે ₹71 લાખ

ફેક્ટરીને તરત જ સીલ કરવામાં આવી અને નમૂનાઓ લેબોરેટરી તપાસ માટે મોકલાયા.

આરોગ્ય પર શું જોખમ?

ફૂડ સેફ્ટી નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે યુરિયા, ડિટરજન્ટ અને કૉસ્ટિક સોડા જેવા પદાર્થો લાંબા ગાળે સેવન કરવામાં આવે તો:

પાચનતંત્રને ગંભીર નુકસાન
કિડની અને લીવર પર અસર
બાળકો અને ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે વિશેષ જોખમ

FSSAIએ ગ્રાહકોને શંકાસ્પદ દૂધ ઉત્પાદનો અંગે સતર્ક રહેવા અને ફરિયાદ નોંધાવવા અપીલ કરી છે.

અધિકારીઓની કાર્યવાહી અને આગળનું પગલું

ફેક્ટરી સીલ
અસુરક્ષિત દૂધ સ્થળ પર જ નષ્ટ
નેટવર્કની વધુ તપાસ ચાલુ
સપ્લાય ચેનમાં સંડોવાયેલા લોકો સામે કડક કાર્યવાહી શક્ય

ગ્રાહકો માટે ઉપયોગી સૂચનો

દૂધ વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ/વેચનાર પાસેથી જ લો
રંગ, ગંધ અથવા સ્વાદમાં શંકા લાગે તો ઉપયોગ ન કરો
શંકાસ્પદ ઉત્પાદન વિશે સ્થાનિક ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસમાં ફરિયાદ કરો

અંતિમ વાત

આ ઘટના ફરી યાદ અપાવે છે કે ખાદ્ય ભેળસેળ માત્ર કાયદાનો ભંગ નથી, પણ જન આરોગ્ય માટે ગંભીર ખતરો છે. સમયસર કાર્યવાહીથી મોટું જોખમ ટળ્યું છે, પરંતુ ગ્રાહક તરીકે સતર્ક રહેવું એટલું જ જરૂરી છે.