ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલી ટ્રેડ ડીલ એ માત્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં જ નહીં, પરંતુ પાડોશી દેશ **Pakistan**ની અંદર પણ તીવ્ર રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચા ઉભી કરી છે.
જ્યાં India એ અમેરિકાથી 18% ટેરિફ પર સોદો હાંસલ કર્યો, ત્યાં પાકિસ્તાનને 19% ટેરિફનો સામનો કરવો પડ્યો.
આ તફાવત દેખાવમાં નાનો લાગે છે, પરંતુ રાજકીય સંદેશો બહુ મોટો છે.
ખાસ વાત એ છે કે પાકિસ્તાને છેલ્લા કેટલાક મહીનાઓથી વોશિંગ્ટન સાથે ખૂબ જ હાઈ-પ્રોફાઈલ લોબીંગ કરી હતી — છતાં પરિણામ ભારત કરતા નબળું આવ્યું.
ટ્રમ્પ માટે પ્રયત્નો, પરંતુ પરિણામ નબળું
પાકિસ્તાન તરફથી અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ **Donald Trump**ને ખુશ કરવા માટે અનેક પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા:
- નોબેલ પીસ પ્રાઈઝ માટે નામની ભલામણ
- “Board of Peace”માં સામેલ કરવાની સમર્થન
- સતત રાજકીય સંપર્ક અને વખાણ
છતાં પણ, ટ્રેડ ડીલના અંતે પાકિસ્તાન ભારત કરતા વધુ ટેરિફ ચૂકવતો દેશ બની ગયો.
આ દરમિયાન, નવી દિલ્હીને એવા દેશ તરીકે જોવામાં આવ્યું કે જેણે મહિનાઓ સુધી ટ્રમ્પના દબાણ સામે પોતાનું સ્ટેન્ડ જાળવી રાખ્યું.
સોશિયલ મીડિયા પર “ઓપ્ટિક્સ”ની હાર
ટ્રેડ ડીલ જાહેર થતાની સાથે ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર:
- India Gateની તસવીરો
- Narendra Modi સાથે પોતાની મેગેઝિન કવર તસવીર
શેર કરી અને જાહેરાત કરી કે ભારતીય માલ પર ટેરિફ 18% સુધી ઘટાડવામાં આવશે — જે પાકિસ્તાન કરતા એક ટકા ઓછું છે.
આ “ઓપ્ટિક્સ” પાકિસ્તાનમાં નજર ચૂક્યા વગર રહી નથી.
ઘણા પાકિસ્તાની નાગરિકોએ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે ભારતે કોઈ “અતિશય ચાપલુસી” કર્યા વગર વધુ સારો સોદો કેવી રીતે મેળવી લીધો.
વાયરલ પોસ્ટ્સ અને કડવી ટિપ્પણીઓ
એક વાયરલ X પોસ્ટમાં પાકિસ્તાની યુઝર ઉમર અલી લખે છે:
“ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફીલ્ડ માર્શલને એવી રીતે ટ્રીટ કર્યો છે જેમ કોઈ પ્રેમિકા ગેરકાયદેસર કામ કરાવે,
પરંતુ જ્યારે લેવડ-દેવડનો સમય આવે, ત્યારે પરિવારની મજબૂરી બતાવીને પીછેહઠ કરે.”
આ પોસ્ટ સાથે AI-જનરેટેડ ઈમેજ હતી, જેમાં જનરલ આસિમ મુનિર એક બોક્સમાં દુર્લભ ખનિજ પકડીને ઉભા દેખાય છે, સામે ભારત-અમેરિકા ડીલની કવર સ્ટોરી.
“વિદેશ નીતિ ફોટોશૂટથી નથી ચાલતી”
પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ PTI મંત્રી હમ્મદ અઝહરે આ પરિણામને રણનીતિની નિષ્ફળતા ગણાવી:
“21મી સદીમાં વિદેશ નીતિ વ્યક્તિગત સંબંધો કે ફોટોશૂટ પર આધારિત નથી.
તે અર્થતંત્ર, માર્કેટ એક્સેસ અને ટેરિફ્સ પર આધારિત છે.
ભારતના EU અને US સાથેના સોદા એ સાબિત કરે છે.”
ભારત vs પાકિસ્તાન: સ્ટ્રેટેજિક તફાવત
પાકિસ્તાની વિપક્ષ અનુસાર:
- ભારતે strategic autonomyથી વાટાઘાટ કરી
- પાકિસ્તાનએ વ્યક્તિગત સંબંધો પર વધુ ભાર મૂક્યો
પરિણામે, પાકિસ્તાનને ઓછું અનુકૂળ સોદો મળ્યો.
પત્રકાર અસદ તૂરે ચેતવણી આપી કે આ ટેરિફ નિર્ણય પાકિસ્તાનની પહેલેથી જ નબળી અર્થવ્યવસ્થાને વધુ દબાણમાં મૂકે છે:
- ઘટતી નિકાસ
- ઓછી વિદેશી રોકાણ
- બારગેનિંગ પાવરનો ઘટાડો
પત્રકાર ઇમરાન રિયાઝ ખાને ટિપ્પણી કરી:
“તમે ખનિજ લાકડાની પેટીમાં આપી શકો,
પરંતુ સન્માન ખરીદી શકતા નથી.”
India–US Trade Deal: Quick Comparison Table
| મુદ્દો | ભારત | પાકિસ્તાન |
|---|---|---|
| US સાથે ટેરિફ | 18% | 19% |
| વાટાઘાટની રીત | આર્થિક શક્તિ અને માર્કેટ સાઈઝ | વ્યક્તિગત લોબીંગ |
| રાજકીય ઓપ્ટિક્સ | મર્યાદિત, વ્યૂહાત્મક | હાઈ-પ્રોફાઈલ outreach |
| ઘરેલું પ્રતિભાવ | સકારાત્મક | તીવ્ર બેકલેશ |
| લાંબા ગાળાનો લાભ | નિકાસમાં વૃદ્ધિ | આર્થિક દબાણ વધવાની શક્યતા |
ભારત માટે મોટો આર્થિક લાભ
EU અને અમેરિકા સાથેના સતત બે મોટા ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ:
- ભારતીય નિકાસને આગામી દાયકામાં
- અંદાજે US$150 બિલિયન સુધી વધારવાની શક્યતા
આ સોદાઓ ભારતને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેનમાં વધુ મજબૂત સ્થાન અપાવે છે.
નિષ્કર્ષ
ભારત–અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ માત્ર ટેરિફ્સની વાત નથી.
તે એક સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે:
વિશ્વ રાજકારણમાં સન્માન, મજબૂત અર્થતંત્ર અને વ્યૂહાત્મક વાટાઘાટથી મળે છે — ચાપલુસીથી નહીં.
પાકિસ્તાનમાં ઊભી થયેલી ઘરેલું નારાજગી એ જ હકીકતને ઉજાગર કરે છે.